nsBadRO, nsBadRW, nsDraftRO, nsDraftRW
5283
правки
Изменения
Новая страница: «{{Организация | имя-ру-01 = | имя-ориг =Ուրֆայի Գերմյուշ գյուղի հայկական եկեղեցին | имя-а...»
{{Организация
| имя-ру-01 =
| имя-ориг =Ուրֆայի Գերմյուշ գյուղի հայկական եկեղեցին
| имя-анг =
| имя-арм =Ուրֆայի (Եդեսիա) Գերմյուշ գյուղի (Կամուրջ գյուղ) հայկական եկեղեցին
| имя-фра =
| состояние текста = 1
| состояние поиска = 1
| состояние тэгов = 1
| состояние ссылок = 1
| флаг чистовик =1
<!-- Код организации: 1 – Учебное заведение, 2 – Общественная организация,
3 – Библиотека, 4 – Музей, 5 – театр,
6 - СМИ, 7 - Церковь, 8 - Коммерческая организация, 9 - Спортивные организации --->
| код организации 1=7
| сокращение =
| изображение =Геймуш.jpg
| девиз =
| вид заведения =
| основание дата =
| основатель =
| руководитель =
| местонахождение=Западная Армине
| филиалы =
<!-- Церковь --->
<!-- Конфессии: 1 – Армянская апостольская церковь, 2 – Армянская католическая церковь, 3 – другие церкви --->
| конфессии =1
<!-- Состояние: 1 – действующая церковь, 2 – церковь-памятник ,3 – несохранившиеся церкви --->
| состояние =3
| епархия, приход =
| адрес =
| телефон-факс =
| эл. почта =
| ссылка 1 =[http://akunq.net/am/?p=523 Церковь на Акунк.нет]
| ссылка 2 =
| тэг 1 =
| тэг 2 =
| тэг 3 =
| тэг 4 =
| тэг 5 =
}}
==О церкви==
Վիրան քաղաքի ճանապարհի վրա` Ուրֆա նահանգի կենտրոնից 10 կմ հյուսիս-արևելք գտնվող Գերմյուշ լեռների (771 մ) հարավային փեշերով հոսող աղբյուրների ջրի (երմյուշի ջուր) մոտակայքում գտնվում է Գերմյուշ գյուղը, որը հայերից մնացած մի գյուղ է: Այսօրվա անունը Դաղեթեղի է: Իսկ հողերի տակ գտնվող անցքերից տեղյակ գանձախույզները գյուղում անվերջ մաքսանենգ պեղումներ են կատարում:
Հայկական եկեղեցին (Գերմյուշ- Կամուրջ)
Քանի որ Գերմյուշ գյուղում գտնվող հայկական եկեղեցու արձանագրությունները չկան, կառուցման թվականը հայտնի չէ: Երկրի ամենահին տաճարներից մեկին` Գյոբեքլիթեփեյին շատ մոտ է գտնվում: Եկեղեցին երկհարկանի քարե կառույց է: Հարթ քարից ուղղանկյուն բազիլիկաձև կառուցված եկեղեցու մուտքի մոտ բարձրանում են երեք սուր կամարներ: Խաչաձև կամարների վրա կա հողածածկ հարթ տանիք: Ապսցիսի առջև կա մի փոքրիկ գմբեթ:
Պաշտամունքի վայրը երեք նեֆից է բաղկացած: Եկեղեցու կենտրանական նեֆում մեկ գմբեթ է գտնվում: Իսկ Երեք բաժին ունեցող նարթեքսի վրա գտնվող Կնաքայոնը (Կանանց հավաքատեղի) երեք գմբեթով է ծածկված: Տարբեր ժամանակներում իրականացվող վերանորոգումների պատճառով կառույցը աստիճանաբար կորցնում է առանձնահատկությունները:
1890 – 1922
Չնայած թուրք պատմագրությունը խեղաթյուրում է իրադարձությունները` Հայոց ցեղասպանությունից փրկվածներ պատմածները այս հրաշքով ստեղծագործության մասին արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս: Ըստ այդ տեղեկությունների` 1890-ական թթ. սկզբին այս գյուղում ապրում էր հազար քրիստոնյա: 1895 թ. հայերի համար արյունոտ տարի էր. շատ մահացություններ են եղել:
Հայերի գաղթից հետո Աթաթյուրքը գյուղի հարստությունները նվիրեց իրաքցի մի համիդիական շեյխի` Ուջեյմի Սյումեր փաշային: Վերջինս Առաջին համաշխարային պատերազմի ժամանակ Օսմանյան կայսրության սիրիական ճակատում կռվելուց հետո Թուրքիա է գալիս և այստեղ բնակություն հաստատում: Նրա իսկական անունը Ուջեյմի Սադուն փաշա էր: Սյումեր ազգանունն է վերցնում 1934 թ. ուժի մեջ մտած ազգանունի օրենքով:
Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրյակին հնարավոր հարձակման դեմն առնելու համար հայերը նախապատրաստվեցին: 1915թ. մայիսին տարածաշրջանի մյութեսարիֆ (գավառապետ) նշանակված Միություն և առաջադիմություն կազմակերպության անդամ Ալի Հայդար բեյը սկզբում ականավոր հայերին բանտարկեց: Ազատվելու համար սրանք մեծ կաշառքներ տվեցին ու աղքատացան, իսկ նրանք, ո վքեր չկարողացան փող տալ, կախվեցին: Դիմադրողները զորակոչվեեցին, օգտագործվեցին ճանապարհների կառուցման համար և այլևս հետ չվերադարձան:
Ինչպես հասկանում ենք հուշերից` գերմանական բանակն էլ է մասնակցել հայերի բնակավայրերի ոչնչացմանը:
1921 թ. հարձակվեցին մնացյալ հայերի տների վրա, խլեցին ունեցվածքը: Հայերը, թողնելով ամեն ինչ, փախան Մոսուլ և Հալեպ:
Զեյթունը, Ադանան, Սիսը, Մարաշը, Քիլիսը, Այնթաբը, Ուրֆան, Կամուրջը և այլ քաղաքներ ամբողջությամբ զտվեցին հայերից, շատերը մահմեդականացան:
Հայերից մնացած մեկ այլ եկեղեցի` Սրբ. Հակոբը, կառուցվել է այն հրապարակում, որտեղ ժողովներ էին տեղի ունենում:
| имя-ру-01 =
| имя-ориг =Ուրֆայի Գերմյուշ գյուղի հայկական եկեղեցին
| имя-анг =
| имя-арм =Ուրֆայի (Եդեսիա) Գերմյուշ գյուղի (Կամուրջ գյուղ) հայկական եկեղեցին
| имя-фра =
| состояние текста = 1
| состояние поиска = 1
| состояние тэгов = 1
| состояние ссылок = 1
| флаг чистовик =1
<!-- Код организации: 1 – Учебное заведение, 2 – Общественная организация,
3 – Библиотека, 4 – Музей, 5 – театр,
6 - СМИ, 7 - Церковь, 8 - Коммерческая организация, 9 - Спортивные организации --->
| код организации 1=7
| сокращение =
| изображение =Геймуш.jpg
| девиз =
| вид заведения =
| основание дата =
| основатель =
| руководитель =
| местонахождение=Западная Армине
| филиалы =
<!-- Церковь --->
<!-- Конфессии: 1 – Армянская апостольская церковь, 2 – Армянская католическая церковь, 3 – другие церкви --->
| конфессии =1
<!-- Состояние: 1 – действующая церковь, 2 – церковь-памятник ,3 – несохранившиеся церкви --->
| состояние =3
| епархия, приход =
| адрес =
| телефон-факс =
| эл. почта =
| ссылка 1 =[http://akunq.net/am/?p=523 Церковь на Акунк.нет]
| ссылка 2 =
| тэг 1 =
| тэг 2 =
| тэг 3 =
| тэг 4 =
| тэг 5 =
}}
==О церкви==
Վիրան քաղաքի ճանապարհի վրա` Ուրֆա նահանգի կենտրոնից 10 կմ հյուսիս-արևելք գտնվող Գերմյուշ լեռների (771 մ) հարավային փեշերով հոսող աղբյուրների ջրի (երմյուշի ջուր) մոտակայքում գտնվում է Գերմյուշ գյուղը, որը հայերից մնացած մի գյուղ է: Այսօրվա անունը Դաղեթեղի է: Իսկ հողերի տակ գտնվող անցքերից տեղյակ գանձախույզները գյուղում անվերջ մաքսանենգ պեղումներ են կատարում:
Հայկական եկեղեցին (Գերմյուշ- Կամուրջ)
Քանի որ Գերմյուշ գյուղում գտնվող հայկական եկեղեցու արձանագրությունները չկան, կառուցման թվականը հայտնի չէ: Երկրի ամենահին տաճարներից մեկին` Գյոբեքլիթեփեյին շատ մոտ է գտնվում: Եկեղեցին երկհարկանի քարե կառույց է: Հարթ քարից ուղղանկյուն բազիլիկաձև կառուցված եկեղեցու մուտքի մոտ բարձրանում են երեք սուր կամարներ: Խաչաձև կամարների վրա կա հողածածկ հարթ տանիք: Ապսցիսի առջև կա մի փոքրիկ գմբեթ:
Պաշտամունքի վայրը երեք նեֆից է բաղկացած: Եկեղեցու կենտրանական նեֆում մեկ գմբեթ է գտնվում: Իսկ Երեք բաժին ունեցող նարթեքսի վրա գտնվող Կնաքայոնը (Կանանց հավաքատեղի) երեք գմբեթով է ծածկված: Տարբեր ժամանակներում իրականացվող վերանորոգումների պատճառով կառույցը աստիճանաբար կորցնում է առանձնահատկությունները:
1890 – 1922
Չնայած թուրք պատմագրությունը խեղաթյուրում է իրադարձությունները` Հայոց ցեղասպանությունից փրկվածներ պատմածները այս հրաշքով ստեղծագործության մասին արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս: Ըստ այդ տեղեկությունների` 1890-ական թթ. սկզբին այս գյուղում ապրում էր հազար քրիստոնյա: 1895 թ. հայերի համար արյունոտ տարի էր. շատ մահացություններ են եղել:
Հայերի գաղթից հետո Աթաթյուրքը գյուղի հարստությունները նվիրեց իրաքցի մի համիդիական շեյխի` Ուջեյմի Սյումեր փաշային: Վերջինս Առաջին համաշխարային պատերազմի ժամանակ Օսմանյան կայսրության սիրիական ճակատում կռվելուց հետո Թուրքիա է գալիս և այստեղ բնակություն հաստատում: Նրա իսկական անունը Ուջեյմի Սադուն փաշա էր: Սյումեր ազգանունն է վերցնում 1934 թ. ուժի մեջ մտած ազգանունի օրենքով:
Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրյակին հնարավոր հարձակման դեմն առնելու համար հայերը նախապատրաստվեցին: 1915թ. մայիսին տարածաշրջանի մյութեսարիֆ (գավառապետ) նշանակված Միություն և առաջադիմություն կազմակերպության անդամ Ալի Հայդար բեյը սկզբում ականավոր հայերին բանտարկեց: Ազատվելու համար սրանք մեծ կաշառքներ տվեցին ու աղքատացան, իսկ նրանք, ո վքեր չկարողացան փող տալ, կախվեցին: Դիմադրողները զորակոչվեեցին, օգտագործվեցին ճանապարհների կառուցման համար և այլևս հետ չվերադարձան:
Ինչպես հասկանում ենք հուշերից` գերմանական բանակն էլ է մասնակցել հայերի բնակավայրերի ոչնչացմանը:
1921 թ. հարձակվեցին մնացյալ հայերի տների վրա, խլեցին ունեցվածքը: Հայերը, թողնելով ամեն ինչ, փախան Մոսուլ և Հալեպ:
Զեյթունը, Ադանան, Սիսը, Մարաշը, Քիլիսը, Այնթաբը, Ուրֆան, Կամուրջը և այլ քաղաքներ ամբողջությամբ զտվեցին հայերից, շատերը մահմեդականացան:
Հայերից մնացած մեկ այլ եկեղեցի` Սրբ. Հակոբը, կառուցվել է այն հրապարակում, որտեղ ժողովներ էին տեղի ունենում: